• Jednym ze sposobów ochrony drzew przed szkodnikami są pułapki feromonowe.
    Jednym ze sposobów ochrony drzew przed szkodnikami są pułapki feromonowe. Fot. Jarosław Myśliwski
06.11.2016

123 tys. zł dla parku w Reptach

Górnośląskie Centrum Rehabilitacji im. gen. Jerzego Ziętka w Tarnowskich Górach otrzymało dotację na ochronę parku zabytkowego w Reptach. WFOŚiGW przeznaczył na ten cel ponad 123 tys. zł.

– W ciągu 20 lat fundusz przeznaczył około 100 mln zł na zachowanie cennego, zabytkowego drzewostanu, który jest unikalny w skali województwa śląskiego – powiedział Andrzej Pilot, prezes Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. W ubiegłym roku w Górnośląskim Centrum Rehabilitacji w Reptach Śląskich zorganizowano konferencję na temat ochrony zabytkowych starodrzewów.– Od 1995 roku z WFOŚiGW w Katowicach zawarliśmy 22 umowy dotyczące ochrony drzewostanu i edukacji ekologicznej. Wykonano m.in. 1621 zabiegów na drzewach, założono wieloletnią łąkę kwietną, powstała ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna, wydaliśmy foldery w nakładzie 3 tys. egzemplarzy. Bez wsparcia funduszu większość tych projektów nie zostałaby zrealizowana powiedział wówczas Piotr Węgrzyn z GCR.

Dlaczego park Repecki zasługuje na szczególną ochronę? Powstał w XIX wieku, w najstarszej część dzisiejszych Tarnowskich Gór. Po raz pierwszy wspomniano Repty w papieskiej bulli w 1201 r. Okoliczne ziemie należały wówczas do zakonu premonstratensów.

W 1824 r. kupił majątek repecki pan na zamku w Świerklańcu, hrabia Karol Łazarz Henckel von Donnersmarck. Na zachód od osady, na skraju lasu wybudował zameczek myśliwski. Otoczenie zostało uporządkowane, wytyczono ścieżki i drogi, a zwierzyniec otoczono kamiennym murem, którego pozostałości możemy oglądać po dziś dzień. Nowy, neorenesansowy pałac wybudował w głębi parku jeden z następców. Autorem projektu był bawarski architekt Gabriel von Seidl, twórca wielu słynnych budowli w Monachium, m.in. Bawarskiego Muzeum Narodowego.

Pod koniec XIX wieku zwierzyniec przekształcono w angielski park rezydencjonalny, spłaszczono i zaokrąglono wzgórza, wypełniono nierówności w dolinach. "Posadzono około 10 000 drzew (głównie buki i dęby) o wysokości 10 m, metodą "zamarzniętej bryły". Całość zieleni zaprojektowano w ten sposób, aby w miarę oddalania się od wzniesionego w latach 1893-1898 nowego neorenesansowego pałacu – znajdującego się w centrum parku – narastało wrażenie płynnego przejścia z naznaczonego ludzką myślą parku ku kwiecistym łąkom i rozległym kompleksom "naturalnego lasu" – napisał Tadeusz B. Hadaś w "Historii Tarnowskich Gór", w rozdziale "Przyroda dawniej i dziś"

W 1922 r. wzdłuż granic parku została wytyczona granica II Rzeczypospolitej i Niemiec. Pałac i park znalazły się po polskiej stronie granicy. "W czasie wojny w pałacu urządzono lazaret dla rannych żołnierzy Wehrmachtu. W 1945 r. splądrowany pałac został podpalony. W 1961 r., mimo że niektóre ekspertyzy wskazywały na możliwość odbudowy, gdyż mury były zdrowe i mocne, podjęto decyzję o wysadzeniu resztek pałacu w powietrze. W sąsiedniej masztarni ulokowano wówczas już ośrodek rehabilitacji, który gen. Jerzy Ziętek wskazywał jako swój ulubiony. Na wniosek komitetu Budowy Centrum Ośrodków Leczniczych z dnia 14 lutego 1966 r. resztki ruin pałacu rozebrano. W miejscu, gdzie kiedyś stał pałac, jest teraz łąka. Obok znajduje się Górnośląskie Centrum Rehabilitacji im. gen. J. Ziętka." – pisał wiosną 2012 r. ma łamach "Gwarka" dr Arkadiusz Kuzio-Podrucki.

Po pałacu pozostały wspomnienia i archiwalne fotografie, ale park Repecki to najciekawszy i najbardziej obfitujący w rzadkie gatunki kompleks leśno-parkowy w Tarnowskich Górach. Został wpisany do rejestru zabytków w latach 60., jako "Park w Reptach i dolina rzeki Dramy".

Park jest dobrze znany pacjentom Górnośląskiego Centrum Rehabilitacji im. gen. Jerzego Ziętka, którzy spacerują po rozległych alejkach. Można tutaj spotkać też turystów odwiedzających Sztolnię Czarnego Pstrąga. Otwartą w 1957 roku podziemną trasę turystyczną poprowadzono fragmentem sztolni Fryderyk. Na terenie parku znajdują się dwie rotundy szybów Ewa i Sylwester, prowadzących do podziemi, tam pokonuje się łodziami 600-metrowy odcinek. Park Repecki jest ulubionym miejscem rekreacji wielu tarnogórzan. Można spotkać tu spacerowiczów, rowerzystów, biegaczy, osoby wędrujące z kijkami, a zimą na nartach biegowych.

Biolodzy znaleźli w parku 9 gatunków podlegających całkowitej ochronie. To: sosna limba i różanecznik żółty, cis pospolity, wawrzynek wilczełyko, bluszcz pospolity, storczyk buławik mieczolistny, listera jajowata, ciemiężyca zielona i skrzyp olbrzymi. Tadeusz B. Hadaś wymienia 6 występujących tutaj gatunków, które są objęte ochroną częściową: kalina koralowa, kruszyna pospolita, porzeczka czarna, kopytnik pospolity, marzanka wonna, paprotka zwyczajna.

Tabliczki pozwalają nam odnaleźć wiele gatunków drzew obcego pochodzenia. Rosną tutaj klony: pensylwański, japoński i srebrzysty, tulipanowiec amerykański, dąb błotny, sosna wejmutka, daglezja zielona, cyprysik groszkowy i choina kanadyjska.

Jarosław Myśliwski


Artykuł ukazał się w GWARKU 45 z 08.11.2016

komentarze
„Gwarek” tygodnik lokalny ukazuje się w trzech powiatach - tarnogórskim, piekarskim i lublinieckim

Wydawca:
Wydawnicza Spółdzielnia Pracy „GWAREK ŚLĄSKI”

Adres redakcji:
42-600 Tarnowskie Góry
ul. Bytomska 3
Tel. 32-285-26-61, 32-285-27-16
fax 32-285-37-03
Poinformuj Gwarka

Przeczytałem i akceptuję Regulamin serwisu internetowego gwarek.com.pl

 

Administratorem danych osobowych jest Wydawnicza Spółdzielnia Pracy "Gwarek Śląski" z siedzibą w Tarnowskich Górach (42-600) przy ul. Bytomskiej 3. Dane nie będą udostępniane podmiotom innym niż upoważnione na podstawie przepisów prawa lub objęte Twoją zgodą. Podanie danych jest dobrowolne, ale konieczne do obsługi usług, realizacji zamówienia, marketingu usług własnych administratora danych oraz do rejestracji konta użytkownika w serwisie internetowym GWAREK.COM.PL. W każdym czasie masz prawo do wglądu i poprawiania swoich danych osobowych oraz do cofnięcia zgody na przetwarzanie swoich danych osobowych.