• Po drodze mijamy "Głęboki dół". Kiedy powstał śródleśny staw dokładnie nie wiadomo. Jednak można go odnaleźć już na mapach z 1870 r.
    Po drodze mijamy "Głęboki dół". Kiedy powstał śródleśny staw dokładnie nie wiadomo. Jednak można go odnaleźć już na mapach z 1870 r. Fot. Jarosław Myśliwski
14.02.2016

Gotowa na wiosnę

Ścieżka ekologiczno-dydaktyczna “Z cisem Donnersmarcka” jest przygotowana na wiosnę. Niedawno dokonano jej przeglądu. Wszystkie tablice informacyjne zostały oczyszczone, a stelaże wymieniono na nowe. Sprawdzono również poprawność ułożenia kierunkowskazów na trasie. Co warte podkreślenia, żadna z tablic informacyjnych nie została zniszczona.

Ścieżka "Z cisem Donnersmarcka" powstała w 2011 r., a Kalety otrzymały na nią dofinansowanie z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach. Trasę najlepiej pokonać rowerem – ma długość około 22 km. Przejechać ją można w niecałe 3 godziny. Ścieżka rozpoczyna się w Jędrysku i prowadzi przez Lubocz oraz Mikołeskę na Siwcowe, potem wraca do Jędryska. Największą atrakcją jest wiekowy cis. Drzewo jest wyjątkowe, ale na jego temat podano już tyle nieprawdziwych informacji, że niebezpieczne jest w ogóle pisanie o nim. Nigdy nie wiadomo, na ile wiarygodne są wiadomości przytaczane przez różnych autorów. I choćby z tego powodu cis, który od kilku wieków rośnie w lesie pomiędzy Kaletami a Tarnowskimi Górami, jest wart uwagi.

Cis z Leśnictwa Jędrysek w kilku źródłach wymieniany jest jako najstarszy przedstawiciel swego gatunku na Górnym Śląsku. Z tego też powodu odnotowano go w literaturze. Bolesław Lubosz w "Krainie gwarków i lasów" napisał: "Kiedyś cisy były bardzo popularne na tym terenie. Zaświadczyć o tym może nawet stara piosenka balladowa z okolic Rozbarku, zanotowana przez Rogera: Wędrowała Kasia/ Wędrował Jasiek/ Wędrowali oba/ W ten cisowy lasek. Przygoda leśna skończyła się dla Kasi bardzo tragicznie, bo "szelma" Jasiek wrzucił ją do "głębiny". Ot, tragedia kochanków. Kasieńki już nie ma od wieków, a cisy tu i ówdzie przetrwały. Najstarszy, 16 metrów wysoki, rośnie na zachód od Miasteczka".

Ile lat ma cis z Jędryska? W materiałach Lasów Państwowych wiek drzewa najpierw oznaczono na 1200 lat, ale potem zweryfikowano na 600. Stanisław Berezowski w "Turystyczno-krajoznawczym przewodniku po województwie śląskim" podaje, że drzewo liczy 550 lat. Ponieważ książkę wydano w 1937 roku, podany w niej wiek zgadzałby się z owymi sześcioma wiekami. Natomiast wojewoda częstochowski w zarządzeniu z 1989 r. w sprawie uznania cisa za pomnik przyrody odmładza drzewo do 200 lat. Ale ponieważ w dokumencie dodano cisowi kilka metrów wysokości i pomylono numer oddziału leśnego, gdzie rośnie, tych informacji nie należy traktować zbyt poważnie.

Wysokość drzewa nie zmienia się, to 16-17 metrów. Za to z biegiem lat przybywa mu obwodu. Theodor Schude, który jako pierwszy je opisał, podał w "Księdze lasów śląskich" z 1906 r., że cis liczy w obwodzie 1,43 m. Andrzej Czudek w 1938 r. napisał, że obwód ma 1,65 m, w pełnym błędów zarządzeniu wojewody było to 1,98 m. Ostatnio obwód oszacowano na 2,20 m.

Dlaczego cis Donnersmarcka? "Zaakcentować tu trzeba jednak postawę właściciela lasów świerklanieckich. Książę Donnersmarck nakazał podjęcie działań ochronnych względem leciwego cisa prawdopodobnie na wniosek książęcych leśników. Aby powstrzymać niebezpieczeństwo przechylenia się drzewa, założono na powierzchni ziemi – w odległości około 1,5 m od pnia — łukowato wygiętą szynę. Miała ona przytrzymywać bryłę korzeniową cisa w miejscu wyraźnego wybrzuszenia podłoża, spowodowanego podrywaniem się ku górze korzeniami. Ponadto, na drzewie umocowano linę zakotwiczoną drugim końcem w ziemi, miała uchronić cis przed wywrotem" — czytamy w przewodniku po kaletańskich ścieżkach przyrodniczo-dydaktycznych. W koronie drzewa można zauważyć mocowanie liny, której już nie ma. Podobnie jak nie ma śladu po szynie.

(mir)

Treści zawarte w publikacji nie stanowią oficjalnego stanowiska organów Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach.


Artykuł ukazał się w GWARKU 7 z 16.02.2016

komentarze
„Gwarek” tygodnik lokalny ukazuje się w trzech powiatach - tarnogórskim, piekarskim i lublinieckim

Wydawca:
Wydawnicza Spółdzielnia Pracy „GWAREK ŚLĄSKI”

Adres redakcji:
42-600 Tarnowskie Góry
ul. Bytomska 3
Tel. 32-285-26-61, 32-285-27-16
fax 32-285-37-03
Poinformuj Gwarka

Przeczytałem i akceptuję Regulamin serwisu internetowego gwarek.com.pl

 

Administratorem danych osobowych jest Wydawnicza Spółdzielnia Pracy "Gwarek Śląski" z siedzibą w Tarnowskich Górach (42-600) przy ul. Bytomskiej 3. Dane nie będą udostępniane podmiotom innym niż upoważnione na podstawie przepisów prawa lub objęte Twoją zgodą. Podanie danych jest dobrowolne, ale konieczne do obsługi usług, realizacji zamówienia, marketingu usług własnych administratora danych oraz do rejestracji konta użytkownika w serwisie internetowym GWAREK.COM.PL. W każdym czasie masz prawo do wglądu i poprawiania swoich danych osobowych oraz do cofnięcia zgody na przetwarzanie swoich danych osobowych.