Tarnowskie Góry. Bytom. MIasteczko Śl. Jedyny zachowany odcinek górnośląskiej sieci wąskotorowej

Górnośląska Kolei Wąskotorowa (GKW) to najstarsza nieprzerwanie czynna kolej wąskotorowa na Polsce. Pierwotnie służyła górnośląskiemu przemysłowi, przewożąc węgiel, rudy cynku i ołowiu czy kamień. Dziś koleje wąskotorowe na Śląsku przewożą jedynie turystów i są jedną z większych atrakcji regionu.

Co roku SGKW uruchamia kursy według wakacyjnego rozkładu jazdy na liczącej 21 km trasie z Bytomia przez Tarnowskie Góry do Miasteczka Śląskiego. To jedyny zachowany odcinek górnośląskiej sieci wąskotorowej, która w najlepszych czasach liczyła (bez bocznic) ponad 200 km.

Jak przypomnieli społecznicy, którzy pracują przy obsłudze kolejki, ubiegłoroczny sezon wakacyjny rozpoczął się w 27 czerwca. Ubiegłoroczny sezon był pierwszym od 2010 r., kiedy rozkładowe pociągi SGKW kursowały na całej trasie poza weekendami i świętami. Przewieziono prawie 30 tys. pasażerów. 

W wakacyjne piątki podróżni mogli korzystać z pociągów rozkładowych i - dzięki wsparciu Tarnowskich Gór - z oferty „Kultura Przemysłowa Ziemi Tarnogórskiej”. Przejazdom towarzyszyły opowieści o lokalnej historii i oprowadzanie po pobliskich atrakcjach turystycznych.

Latem odbyły się też dwie „Nocne Szychty” z atrakcjami i ogniskiem oraz dwie teatralne gry „Morderstwo w Induexpresie”. Letni sezon trwał do 14 września. Także po nim SGKW organizowało niedzielne przejazdy Bytom – Tarnowskie Góry i specjalne wydarzenia, np. „Po torach przez granicę”, 172. urodziny kolei, pociągi halloweenowy czy sylwestrowy.

W ub. roku do grona SGKW dołączyło ponad 30 nowych wolontariuszy, również spoza Górnego Śląska - np. Wrocławia, Krakowa czy Częstochowy.

Stowarzyszenie w 2025 r. ukończyło naprawę główną jednego z całorocznych rumuńskich wagonów serii Bxhpi, który był odstawiony od co najmniej 2001 r. Trwa naprawa kolejnego takiego składu, a także prace przy odbudowie parowozu Tw47: w ub. roku, dzięki środkom urzędu marszałkowskiego i wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków, naprawiono jego bloki maźnicze i układ biegowy.

W pierwszym półroczu ub. roku lokalny samorząd oddał do użytku stację końcową Miasteczko Śląskie Wąskotorowe wraz z centrum przesiadkowym i dużym parkingiem. W przyszłości stacja będzie jednym z elementów umożliwiających jednoczesne uruchamianie dwóch składów pociągów do Miasteczka Śląskiego.

Ponadto, Stowarzyszenie wyremontowało 180 m toru w rejonie dawnej stacji Lazarówka, a na swojej głównej stacji Bytom Karb Wąskotorowy kontynuowało prace przy nastawni, uruchamianiu kolejnych rozjazdów czy budowie dalszych elementów sygnalizacji świetlnej i urządzeń bezpieczeństwa ruchu.

SGKW sygnalizuje, że było w gronie siedmiu polskich organizacji opiekujących się kolejami wąskotorowymi, które przygotowały propozycję współfinansowania kolei wąskotorowych z budżetu państwa. Nad rozwiązaniem pracuje teraz Rządowe Centrum Legislacji.

Górnośląskie Koleje Wąskotorowe powstały w 1853 r. Są najstarszą koleją wąskotorową w Polsce i drugą najstarszą koleją tego typu w Europie; starsza jest tylko Ffestiniog Railway w Walii.

Przez ponad 140 lat gęsta sieć wąskich torów o rozstawie 785 mm łącząca większość górnośląskich hut i kopalń rozciągała się od Raciborza na południowym zachodzie po Szopienice na wschodzie oraz Bibielę na północy. Rozwój transportu samochodowego w drugiej połowie XX w. spowodował, że kolej wąskotorowa miała coraz mniej towarów do przewożenia. Zamykano kolejne linie. Pociągi towarowe przestały kursować w 2001 r.

W 2003 r. powołano Stowarzyszenie Górnośląskich Kolei Wąskotorowych, którego celem jest zachowanie w jak najlepszym stanie istniejących linii, budynków i taboru GKW oraz ochrona dziedzictwa przemysłowego. Jego wolontariusze, przy wsparciu samorządów i darczyńców, zajmują się m.in. remontami nawierzchni kolejowej i taboru orz prowadzeniem niezbędnej dokumentacji. (PAP)

mtb/ pad/

[FOTORELACJA]30761[/FOTORELACJA]

[ALERT]1772369510646[/ALERT]