Warto było...

? To rzecz wyjątkowa i niezwykła, że na promocji książki historycznej spotykają się ci, który pisali tę historię z tymi, którzy ją opisali ? powiedział dr Andrzej Sznajder, dyrektor katowickiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach. Sala TCK była wypełniona w większości ludźmi, którzy nie wykorzystali solidarnościowej legendy do okopania się na dobrze płatnych stanowiskach.

W ubiegły czwartek w Tarnogórskim Centrum Kultury odbyła się prezentacja książki "Tarnogórska Solidarność 1980-1990". ? Cieszy mnie, że spotykamy się w tej sali, bo tutaj odbyły się wybory Podregionu NSZZ "Solidarność". Także tu było spotkanie z kandydatami do sejmu kontraktowego: Adamem Michnikiem, Zenonem Pigoniem i Piotrem Polmańskim ? powiedział dr Krzysztof Gwóźdź, który razem z dr. Jarosławem Neją i dr. Sebastianem Rosenbaumem napisał książkę.

Autorzy byli w sytuacji dalekiej od komfortowej. Nie jest łatwym zadaniem napisanie książki o wydarzeniach, których uczestników można spotkać, nadal żywe są emocje, świadkowie przedstawiają fakty często w sposób subiektywny, a pamięć ludzka jest zawodna.

? Nie ma historyka, który nie popełniałby błędów. Bywa tak, że wydanie książki rozpoczyna dyskusję ? stwierdził dr Neja, który latami zajmował się historią legalnej działalności Solidarności, od pierwszego strajku na Śląsku, który odbył się w Fazosie w sierpniu 1980 roku, gdy jeszcze nie można było mówić o jednym związku zawodowym, aż po wprowadzenie stanu wojennego. Na promocję książki przyszło wiele osób, które zaangażowały się w "festiwal wolności", ale pamiętają o tym co najwyżej koledzy z pracy. Wielu z nich to zwykli robotnicy, którzy nie mieli doświadczenia w działalności publicznej, nawet nie za bardzo byli nią zainteresowani, ale w pewnym momencie mieli odwagę zaprotestować. ? Podejmowali bardzo ryzykowne decyzje, będące konfrontacją ze strukturami państwa. Mówimy o bohaterach ? powiedział Krzysztof Śmieja, który napisał wprowadzenie do książki.

Protesty doprowadziły do zalegalizowania Solidarności, a to dało początek swego rodzaju samorządności. Związkowcy w Tarnowskich Górach podejmowali próby współdecydowania o tym, co dzieje się w mieście. Może się to wydawać dziwne, ale chodziło np. o zaopatrzenie rynku czy sprawy mieszkaniowe. Chodziło o równouprawnienie, bo pierwszeństwo w otrzymywaniu mieszkań zakładowych mieli członkowie PZPR. ? Solidarność mówi językiem praw, a nie interesów ? przypomniał Arkadiusz Czech, burmistrz Tarnowskich Gór.

To niecałe półtora roku, ale miało olbrzymie znaczenie dla tego, co się stało po wprowadzeniu stanu wojennego. Z jednej strony aresztowania i procesy, a z drugiej pomoc dla internowanych, którą organizowali m.in. ks. Gustaw Klapuch z Rady Pomocy przy parafii św. Józefa Robotnika, ks. Franciszek Jastrzębski czy ks. Zygmunt Trocha.

? W dokumentacji są dosyć duże luki. Dziękuję Andrzejowi Kampie, Zenkowi Lisowi, Krzysztofowi Kudlekowi i wielu innym, za w dużej mierze ich uzupełnienie i cenne uwagi ? powiedział dr Gwóźdź.

Książka zaskoczy wielu czytelników. Przypomina wydarzenia, które przez trzydzieści lat zatarły się w świadomości społecznej, podaje też fakty, które do tej pory znane były wąskiemu gronu osób.

Na zakończenie promocji wyświetlono film Ryszarda Kowalskiego "Warto było...". To wspomnienia działaczy opozycyjnych.

Jarosław Myśliwski