Chomik europejski, którego ochronę wspiera Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach, zdobył w ogólnopolskim konkursie tytuł Zwierzęcia Roku 2026. Fot. Jarosław Myśliwski
Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach zaprezentował wyniki swojej działalności za 2025 rok. W centrum uwagi znalazł się program "Czyste Powietrze".
– Nim przejdę do podsumowania, chciałbym podziękować wszystkim partnerom, którzy z nami współpracują. Dziękuję wszystkim samorządowcom za to, że w sposób realny poprawiamy stan środowiska dla naszych mieszkańców i przyszłych pokoleń. Dziękuję pracownikom funduszu, bo jako zarząd możemy wytyczać kierunki, wyznaczać obszary i nadawać tempa pewnym zmianom, ale bez ciężkiej pracy pracowników nie byłoby dobrych zmian – powiedział Mateusz Pindel, prezes WFOŚiGW w Katowicach.
Największą zmianą wprowadzoną w 2025 roku była gruntowna reforma programu "Czyste Powietrze". Od 31 marca obowiązuje jego nowa odsłona, która wprowadza trzy kluczowe modyfikacje: obowiązkowy audyt energetyczny przed złożeniem wniosku, uproszczony formularz dotacyjny oraz bardziej przejrzystą platformę obsługi programu.
Zmieniły się również progi dochodowe warunkujące poziom wsparcia. Podstawowe dofinansowanie w wysokości 40 proc. kosztów przysługuje gospodarstwom domowym o rocznym dochodzie nieprzekraczającym 135 tysięcy złotych. Podwyższony poziom – 70 proc. – skierowany jest do osób, których dochód nie przekracza 2 250 zł miesięcznie na osobę w gospodarstwie wieloosobowym lub 3 150 zł w jednoosobowym. Najwyższe wsparcie, sięgające 100 proc. kosztów kwalifikowanych, mogą uzyskać osoby o dochodzie nieprzekraczającym odpowiednio 1 300 zł i 1 800 zł na osobę.
Od uruchomienia programu w 2018 roku do WFOŚiGW w Katowicach wpłynęło łącznie 148 tysięcy wniosków na kwotę 4 miliardy złotych. Spośród nich rozpatrzono pozytywnie i wypłacono środki dla 129 tysięcy beneficjentów – łączna kwota wypłat przekroczyła 2,1 mld złotych. Tylko w latach 2024–2025 wypłacono 1,2 mld złotych, co świadczy o wyraźnym przyspieszeniu realizacji programu.
W samym 2025 roku złożono 5 939 wniosków o dofinansowanie na łączną kwotę blisko 314 milionów złotych. Dla porównania, rok wcześniej wpłynęło ich niemal pięć razy więcej – 29 436 - o wartości ponad 1,4 mld złotych. Różnica wynika przede wszystkim z czasowego zawieszenia naboru związanego z wdrożeniem nowej wersji programu.
– Dzisiaj liczy się nie ilość, ale jakość. Obecnie realizowane są inwestycje całościowe – powiedział Mateusz Pindel. Wcześniej przyjmowano niekompletne wnioski, których część nie została uzupełniona i nie doszło do realizacji inwestycji. Także przedsięwzięcia polegające na wymianie źródeł ciepła bez termomodernizacji i odwrotnie nie przynosiły oczekiwanych efektów, groziło to znacznie wyższymi rachunkami.
Warto podkreślić, że WFOŚiGW w Katowicach odpowiada za obsługę aż 10 proc. wszystkich wniosków składanych w skali całego kraju, co czyni go jednym z najbardziej obciążonych funduszy regionalnych w Polsce.
Nowa wersja programu "Czyste Powietrze" zakłada szerokie zaangażowanie operatorów gminnych, którzy pomagają mieszkańcom w składaniu wniosków i kompletowaniu dokumentacji. W województwie śląskim rolę tę pełni 105 gmin na 167. Ma to olbrzymie znaczenie, gdy chodzi o bezpieczeństwo beneficjantów.
– Operator jest takim aniołem stróżem, który pomaga przejść przez cały proces inwestycyjny – od złożenia wniosku po jego rozliczenie – mówiła Iwona Gejdel-Targosz, zastępca prezesa WFOŚiGW w Katowicach.
Znaczącą część działalności funduszu stanowi wsparcie ochrony przyrody, edukacji ekologicznej i profilaktyki zdrowotnej. W 2025 roku dofinansowanie w tym obszarze objęło 568 podmiotów na łączną kwotę ponad 37 milionów złotych.
W ramach programu "Ekopracownia pod chmurką" sfinansowano 113 zadań za blisko 7,8 miliona złotych. Program "Zielona Pracownia" wsparł 85 projektów kwotą ponad 4,5 miliona złotych, a "Eko-Wydarzenia" – 50 inicjatyw za niespełna 483 tysiące złotych. W ramach "Zielonej Przestrzeni" dofinansowano 36 zadań na sumę ponad 7,2 miliona złotych.
Za tymi liczbami kryją się konkretne efekty środowiskowe: objęto opieką ponad 1,89 miliona zwierząt, usunięto inwazyjne rośliny z 65 hektarów, zarybiając akweny 7,3 tonami ryb i rozdzielając ponad 71 ton karmy. Na 41 hektarach prowadzono wypas owiec i kóz, a do obiegu trafiło 21 tysięcy egzemplarzy wydawnictw edukacyjnych.
Zespół Gospodarki Wodnej i Ochrony Powierzchni Ziemi rozpatrzył w 2025 roku 1 961 wniosków na łączną kwotę blisko 137 milionów złotych. Środki z własnego budżetu podzielono na dotacje – ponad 50,9 miliona złotych – oraz pożyczki w wysokości 70,5 miliona złotych.
Największą grupę wniosków stanowiły te z zakresu ochrony wód i adaptacji do zmian klimatu – 672. Program Przydomowych Oczyszczalni Ścieków przyciągnął 631 aplikantów, a łączne dofinansowanie w tej kategorii wyniosło ponad 5,3 miliona złotych. W programie "Bezpieczny Strażak" pozytywnie rozpatrzono 387 z 408 złożonych wniosków – na kwotę przekraczającą 6,2 miliona złotych. Na doposażenie Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych przeznaczono ponad 428 tysięcy złotych dla 118 jednostek.
Realizacja programu usuwania azbestu objęła 71 gmin, którym wypłacono łącznie ponad 4,2 miliona złotych. Efekty infrastrukturalne obejmują m.in. 33,6 kilometra nowej kanalizacji sanitarnej, 25,3 kilometra sieci wodociągowej i 1,9 kilometra kanalizacji deszczowej.
Zespół Transformacji Energetycznej przyjął w 2025 roku 483 wnioski opiewające na ponad 262 miliony złotych. Z własnego budżetu fundusz przeznaczył na dotacje blisko 8,7 miliona złotych, a na pożyczki – ponad 142,7 miliona złotych.
Spośród programów własnych funduszu największym zainteresowaniem cieszył się "OZE na start" – 91 wniosków, dofinansowanie dotacyjne rzędu 3,6 miliona złotych i pożyczki na poziomie 7,8 miliona. Program "Eko Wspólnota" w dwóch edycjach wsparł 57 projektów (dotacje: 3,7 mln zł, pożyczki: 1,2 mln zł), a "Eko Remiza" – 24 remizy strażackie (dotacje: 3,5 mln zł).
Łączne efekty energetyczne zrealizowanych inwestycji to m.in. 8 793 kW zainstalowanych paneli fotowoltaicznych, 2 499 kW pomp ciepła, 2 452 kWh pojemności magazynów energii, 3,1 kilometra nowej sieci cieplnej i 90 budynków po termomodernizacji, a także 78 nowych pojazdów hybrydowych.
Równolegle realizowany jest unijny Projekt Doradztwa Energetyczno-Klimatycznego PDE 2.0, finansowany w całości ze środków europejskich. Jego całkowity budżet wynosi 172 miliony złotych, z czego na WFOŚiGW w Katowicach przypada blisko 10 milionów. Projekt potrwa do końca 2029 roku. W jego ramach działający przy funduszu zespół doradców energetycznych przeprowadził w 2025 roku 793 konsultacje, udzielił 1 078 porad, uczestniczył w 24 wydarzeniach i zorganizował 5 konferencji.
– Hasłem przewodnim tego roku jest "Tempo transformacji dyktujemy razem". To kontynuacja podjętej w 2025 r. decyzji zarządu, aby rozmawiać z samorządowcami, przedsiębiorcami, z mieszkańcami i mediami – powiedział Karol Majewski, rzecznik prasowy WFOŚiGW w Katowicach.
Fundusz wszedł w nowy rok z budżetem przekraczającym 1,2 mld złotych. Największa jego część – 710 milionów złotych – zasili program "Czyste Powietrze". Na transformację energetyczną zaplanowano 236 milionów złotych, na gospodarkę wodną i ochronę powierzchni ziemi – 232 miliony, a na edukację ekologiczną i ochronę przyrody – 52,5 miliona złotych.
Za treści zawarte w publikacji dofinansowanej ze środków WFOŚiGW w Katowicach odpowiedzialność ponosi redakcja.
[ZT]68014[/ZT]
0
0
0
0
0
0
Jarosław Myśliwski
Jarosław Myśliwski [email protected]